Dili-25/02/2026-Média Defisiensia, Uniaun Juventude Suku Mau-Nuno, UJESMA lamenta ho intervensaun ministeriu edukasaun nian ne’ebe lakoi simu realidade kondisaun eskola Dugau Ainaro ne’ebe ho kondisaun a’at inklui la iha fasilidade hanesan kadeira meza, kanorin tu’ur deit iha rai hodi simu materia husi manorin sira.
Liu husi komunikadu imprensa kuarta ne’e portavoz UJESMA hateten, ministeriu edukasaun lakoi simu realidade no tenta manipula informasaun hodi bosok publiku katak eskola Dugau Ainaro bele utiliza tanba kondisaun diak, maibe la bazea ba kondisaaun faktu sira ne’ebe akontese iha tereñu maibe deskorada faktu balu ne’ebe Media públika.
Tanba ne’e portavoz nia parte mos haktuir UJESMA hanesan organizasaun Juvenil ida ne’ ehe hamri’ik ho nia karakteristika nu’udar organizasaun independente no apartidaria, ho pozisaun hanesan instrumentu atu defende no promove justiça iha Suku Mau-Nuno nune’e hodi esklarese ba publiku katak realidade kondisaun eskola refere a’at duni.
“Ligadu ba informasaun ne’ebe Jornal Independente públika iha loron 19/12/2026 kona ba kondisaun eskola Paralelo Dugau ninian, Saida mak Jornal Independente publika ne’e kondisaun real ne’ebe mak estudante sira infreta iha prosesa de aprendizajen, Eskola Paralela Dugnu ne’e la’os konstroi husi Ministério Edukasaun, maibé eskola refere koNstrui husi vontade no kosiensia inan-aman no Profesores sira, tanba, estudantes sira ne’ebe hela iha Aldeia Mau-Suka labele asesu ba eskola EBF 123 Martinho de Araújo Mau-Nuno tanba distansia ne’ebe do’ok, kondisaun estrada la di’ak inklui laiha transporte atu tulun estudante sira ba partisipa aula, Husi kondisaun la di’ak sira ne’e maka forma konsiensia inan-aman no Profesores sira nian hodi konstroi eskola Paralelo Dugau iha fulas Janeiru 2017 Eskola Paralelu Dugaau nu’udar rezultada husi kondisaun moruk no tristes ne’ebe tinan barak ona povu kiʼik no k’iak nia-oan hasoru iha Saku Mau-Nuno.
Problema ne’ebe mak estudante no Professores sira hasoru iha eskola no antes ba eskola mak hanesan tuir mai:
- Kondisaun estrada, estrada diresaun husi aldeia Mau-Suka ba eskola, difikulta tebes movimentasaun ema nian liu-liu labarik siru ne’ebe ho idade ki’ik, susar atu ultrapasa tamba tahun-naruk, bainhira udan-been tun rai. Ho nune’e, rekomenda hela ba parte ne’ebé toma responsabilidade ba asunta infraestrutura bele anota hela mos preokupasaun ide ne’e
- Depois de uttapasa husi tahu- naruk to’o ba eskola, problema ida ne’ebé estudante no Profissores sira sei hasoru maka , kondisan eskola ne’ebe grave no la tulun estudantes no Professores sira atu fahe siensia ba malu, Tamba, eskola didin de’it uza kalen, labela atu salva bainhira udan bo’ ot
- Problema seluk tan husi estrada no kondisaun eskola, maka laiha kadeira no meza ne’ebé sufisiente atu fasilita estudante sira. Ida ne’ebe triste no lamentavel lo’os maka, estudante sira tur iha rai hodi tuir aula, iha influensia bo’ot hamosu deskonsetrasaun estudante nia iha prosesu aprende.
- No liu tan ida ne’e maka laiha bibleoteka ba estudantes sira. Oinsa estudante sirs bele asesu livru, enkuantu laiha bibleoteka? Entaun , Ida ne’e hanesan TPC ba Ministério edukasaun. Buka mekanismu ne’ebe nato’on hodi hatan ba kestaun sira ve’e.
Husi kestaun hirak ne’ebé hutu’ur iha leten, ne’e realidade, la inventa ou nein manipula Ida ne’e maka faktus konkretu ne’ebe Jornal Independete Publika iha dia 19/02/2026, ikus mai, hetan kedas reazen husi Ministério Edukasaun ba Jorsal Independete katak, Notisia ne’ebe mak Jornal Independente publika ne’e la lo’es ka inventa, tamba kondisaun eskola paralelu Dugau ne’e di’ak no bele utiliza. Husi reasaun ida ne’e ita nota katak, Ministerio Edukasau koko atu manipula realidade, hodi kari rai-rahun ba komunidade no estudante sira nia matan. Atu ita simu no konkorda de’ it hanesan premiu ida sei nato kestiona ida ne’e União Juventude Suco Mau-Nuno konsidera nudar pratika de dominasaun husi ema iha poder sira. Lolo’os Ministerio Edukasaan tenki apresia ha Jomal independente tamba bele rekola informsaun ne’ebé ligadu ba resposibilidade Ministerio ninian.
Iha ne’e União Juventude Suco Mau-Nuno hakarak, rekomenda ba ME atu solusiona lalais problema tolu ne’ebe koloka ona leten hanesan, Konstrui Eskola foun, fasilita kadeir no meza tuir kuantidade estudante no mos kría bibleoteka ne’ebe sufisiente bu estdante sira.
Jornalista :Alex & Mario (Estajiadu)
Editor : Média Defisiensia