Dili- 20/01/2026 –Média Defisiensia, Liu husi konferénsia ba imprensa kinta ne’e movimentu juventude Ossu oan ejije Ministeriu Edukasaun atu reativa klase paralelo Olokasa Uagia hodi labele prejudika aprendisajen ba estudante sira iha baze, tanba edukasaun nu’udar direitu báziku ba Timor oan hotu atu asesu ba Edukasaun husi nivél pre-primária to’o Ensinu Superior, tanba ne’e konsidera Ministeriu Edukasaun la justu taka klase paralelo Olokasa Uagia.
“Desizaun Ministériu Edukasaun taka klase paralelo Olokasa Ossu Uagia, iha ne’ebe desizaun taka la ho fundamentu no la bazeia ba povu maubere hasoru iha baze, tanba ne’e ita hotu hatene edukasaun ne’e nudar direitu báziku ba sidadaun hotu-hotu no garante atu asesu ba edukasaun tanba ne’e iha Konstituisaun RDTL mos konsagra ona atu nune’e ema hotu asesu ba edukasaun. mas infelizmente ho polítika governu nian, liu husi ministériu edukasaun taka eskola sekundária klase paralelo Ossu Uagia ne’ebe mak la iha desizaun koletivu no la tuir realidade konkretu” Ason Maubere dehan iha abertura ba koferensia ne’e iha jardim 5 de maio kinta ne 15/01/2026.
Iha konferensia ba imprensa ne’e portavóz movimentu juventude Ossu oan, Frenki Erjon hateten, edukasaun mak baze fundamental ba prosesu hotu hodi prodúz rekursu umanu tanba tuir lei, edukasaun nu’udar direitu báziku ba ema hotu hodi asesu ba atividade sira la hare’e ba rasa no orijen étniku, ho nune’e husu edukasaun Munisipiu no Ministériu Edukasaun atu anula desizaun hodi reativa klase paralelo Olokasa Uaguia, nia mos rekorda fali katak, Ministériu Edukasaun ho razaun taka eskola paralelo Uagia, ne’e tanba la priense kritéria, maibe tuir faktu ne’ebe iha prense ona kritéria diploma ministérial
“Infelizmente, ho polítika nuno-governu nia ne’ebe lidera husi sua eselensia Kayrala Xanana Gusmão, liuhusi nia ministériu edukasaun ho baze diploma ministérial no.23/2025, 13 agustus kona-ba aprova organizasaun tranzitória do estabelesimentu de ensinu secundária públika pre-eskolar do ensinu sesundária deside taka klase paralelo Olocasa Uagia, ho razaun rekurs Umanu menus ka estudante la to’o, maibe tuir faktus konkretu klase paralela Uagia prense total kriteria kona ba kapasidade estudante ne’ebe sita ona iha diploma ministérial. ho razaun ne’e ami estudante universitáriu no joventude Ossu oan hare’e katak insultu bo’ot ba povu aileba nia-oan, tanba hamate ona sira nia direitu ba asesu edukasaun iha nivel sekundária no hakoi ona futuru povu aileba oan no mos hakoi estadu ne’e nia destinu”. Haktuir Frenki Erjon iha komunikadu ba imprensa ne’e.
Krispin da Silva Liu husi intervista hateten, nia parte lamenta ho desizaun ne, tanba desizaun ne’e la justu atu taka eskola refere, ho nune’e bainhira ministériu edukasaun la anula desizaun hodi reativa klase paralelo ne’e movimentu joventude Ossu oan sei mobiliza parte hotu iha Ossu sei blokeia hotu eskola Jeral sentral Ossu
“Karik iha komunikadu imprensa ministra sei la anula desizaun ne’e mak ami Movimentu joventude Ossu oan, sei fo ultimate próxima seman, tenke fo sai bele ka labele desizaun tenke sai, fo espasu ba ami nia professor sira iha prosesu aprendijazen tenke lao hanesan babain, se lahanesan babain mak ami sei ba hamutuk ho inan-aman sira veteranu sira, ami sei ba blokeia total eskola sekundária jeral sentral para rua ne’e taka hotu lalika ida taka ida loke, tanba kuandu ida loke ida taka ita fo hela sofrementu ba ita nia alin sira , tanba ita nia alin sira ne’ebe mak 985 e tal 700 ne’e agora sai hela vítima ba desizaun ida ne’e, ministra nia intensaun ne’e hakarak edukasaun ne’e ita tenke imigra mai sidade, imigra mai sidade ne’e orsida halo ita nia alin sira des-animadu, bele husik hela sira nia prosesu estudu iha dalan klaran mos iha, tanba hela ho ema la auguenta, ho hirak ne’e ami lamenta desizaun ida ne’e”. Krispin da Silva lamenta.
Entretantu, Tuir dekrétu lei nú 33/2023, 31 de maio kona ba estabelesimentu ensinu sekundária liu husi Ministéiru Edukasaun iha governu da -9 estabelese klase paralela Olocassa Uaguia ho objetivu atu lori edukasaun hakbesik ba komunidade iha baze.
Jornalista : AC & Yubal (Estajiadu)
Editor : RKDTL
